Τον Ιανουάριο του 1996, το Γραφείο του Αμερικανού Προέδρου ανακοίνωσε νέα αμερικανική πρωτοβουλία για λύση του Κυπριακού. Αμερικανοί, Βρετανοί και άλλοι διπλωμάτες επισκέφθηκαν την Κύπρο για διερεύνηση τρόπων επανέναρξης των συνομιλιών.
Τον Ιούνιο του 1996, ο Πρόεδρος Κληρίδης συζήτησε τρόπους επανέναρξης των συνομιλιών με τον τότε Γενικό Γραμματέα των ΗΕ Μπούτρος Γκάλι στη Γενεύη, τον Αμερικανό Πρόεδρο Μπιλ Κλίντον στην Ουάσιγκτον και τον τότε Βρετανό Πρωθυπουργό Τζον Μέητζορ στο Λονδίνο, κατά τις οποίες δόθηκε έμφαση στα θέματα της ασφάλειας και αποστρατικοποίησης.

Τον Ιούλιο του 1996, η τότε Μόνιμη Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη Μαντλίν Ολμπράιτ, συνοδευόμενη από τον Προεδρικό Απεσταλμένο Ρίτσαρντ Μπίτι και άλλους επισήμους, επισκέφθηκαν την Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία για να επικεντρώσουν τις προσπάθειες τους στην λύση του Κυπριακού. 

Κατά τη διάρκεια του Αυγούστου 1996 υπήρξε αύξηση της έντασης στην Κύπρο, μετά την δολοφονία δύο Ελληνοκυπρίων στη νεκρή ζώνη από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις. Ακολούθησε έντονη διπλωματική δραστηριότητα για να παρεμποδιστούν παρόμοια γεγονότα και να ηρεμήσει η κατάσταση. Η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας διαμαρτυρήθηκε έντονα στο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τις δολοφονίες, οι οποίες καταδικάστηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη και τη διεθνή κοινότητα.

Ψήφισμα καταδίκης υιοθετήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 1996 και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο υποστήριξε επίσης τις προτάσεις της Κυπριακής Κυβέρνησης για αποστρατικοποίηση και καλούσε την Τουρκία να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών.

Η Κυπριακή Κυβέρνηση, στην προσπάθεια της να εμποδίσει νέα επεισόδια και να βελτιώσει τη συνολική κατάσταση στη νήσο, πρότεινε συνομιλίες για αποστρατικοποίηση της Κύπρου. Στις 12 Σεπτεμβρίου 1996, ο Πρόεδρος Κληρίδης εισηγήθηκε ότι μια συνάντηση για το θέμα της αποστρατικοποίησης, θα ήταν ένα πειστικό βήμα για εκτόνωση της έντασης. Η πρόταση του κ. Κληρίδη για αποστρατικοποίηση έγινε υπό την προϋπόθεση ότι η τουρκική πλευρά θα συμφωνούσε στην ταυτόχρονη αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων από την Κύπρο, διάλυση των τουρκοκυπριακών ενόπλων δυνάμεων και παράδοση του στρατιωτικού εξοπλισμού τους υπό την επιτήρηση της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών.

Στο πλαίσιο των γενικότερων πρωτοβουλιών για εξεύρεση λύσης του Κυπριακού, ο τότε Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών Μάλκολμ Ρίφκιντ έφθασε στην Κύπρο στις 11 Δεκεμβρίου 1996, για συναντήσεις και με τις δύο πλευρές. Ο κ. Ρίφκιντ δημοσιοποίησε ένα πακέτο από δέκα σημεία τα οποία, κατά τη γνώμη του, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για λύση. Ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών είχε συνομιλίες με τον Πρόεδρο Κληρίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Ραούφ Ντενκτάς σε μια προσπάθεια εξεύρεσης τρόπων ώστε η πρωτοβουλία να είναι καρποφόρα.

Στις 18 Δεκεμβρίου 1996, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε απόφαση του στην υπόθεση Τιτίνας Λοϊζίδου εναντίον της Τουρκίας, αποφάνθηκε ότι η αιτήτρια, η οποία είναι Κύπρια πολίτης, παρέμενε η νόμιμη ιδιοκτήτρια της περιουσίας της, η οποία βρίσκεται στην κατεχόμενη από τις τουρκικές δυνάμεις περιοχή.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η Τουρκία και όχι το ψευδοκράτος, είναι υπεύθυνη για τη συνεχιζόμενη παραβίαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας της αιτήτριας, λόγω της σταθερής άρνησης της να επιτρέψει στην κα. Λοϊζίδου να έχει πρόσβαση στην περιουσία της.

Η απόφαση αυτή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου κρίθηκε από νομομαθείς ως ιστορική, επειδή:
* Η Τουρκία θεωρείται πλέον υπεύθυνη για ότι συμβαίνει στη βόρεια Κύπρο και δεν μπορεί να αποφύγει την ευθύνη αυτή.
* Το ψευδοκράτος δεν υπάρχει νομικά, επομένως είναι σχεδόν αδύνατο να εξασφαλίσει αναγνώριση και
* Τα νομικά δικαιώματα υπάρχουν ανεξάρτητα από στρατιωτικές ή πολιτικές εξελίξεις.