Τουρκία – ΕΕ: Χρονολόγιο

Τετάρτη 25 Οκτωβρίου
Εφτασε η ώρα της κρίσης για την Άγκυρα
Αγώνας δρόμου για την φινλανδική φόρμουλα

Η ώρα της κρίσης για την Τουρκία πλησιάζει. Στις 8 Νοεμβρίου 2006, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημοσιοποιήσει την έκθεση προόδου και αξιολόγησης της Τουρκίας σε ένα τελικό κείμενο που δεν φαίνεται να επιφυλάσσει πλέον άλλες εκπλήξεις. Και έτσι το ενδιαφέρον εστιάζεται στα μέτρα που θα ληφθούν σε πολιτικό επίπεδο από τους «25» για την περαιτέρω ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας.

Oλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα πως η έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας στις 3 Οκτωβρίου 2005, μετά από ένα πραγματικό θρίλερ στο Λουξεμβούργο, με πρωταγωνιστές την Κύπρο, την Ελλάδα, τη Βρετανία, την Αυστρία, την Ουάσιγκτον και τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, Αμπντουλάχ Γκιουλ να αναμένει στο ακουστικό, προκειμένου να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο, δεν ήταν παρά μια συμβολική πράξη. Και πως στην ουσία παραμένουν πολλά που πρέπει να γίνουν για να βρεθεί η Τουρκία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που τοποθετείται τουλάχιστον μετά από μια δεκαπενταετία.

Η Αγκυρα θα πρέπει να περάσει μέσα από συμπληγάδες που ονομάζονται Κυπριακό, άνοιγμα των λιμανιών και των αερολιμένων σε σκάφη και αεροπλάνα υπό κυπριακή σημαία, σχέσεις στρατού – πολιτείας, ελευθερία της έκφρασης στην Τουρκία και μια σειρά δικαστικών υποθέσεων εναντίον συγγραφέων και δημοσιογράφων καθώς και το Κουρδικό και γενικότερα τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Επιπλέον έχει να αντιμετωπίσει τους χαμηλούς οικονομικούς δείκτες.

Η Τουρκία στις 29 Ιουλίου 2005 υπέγραψε στις Βρυξέλλες το πρωτόκολλο προσαρμογής της συμφωνίας για την τελωνειακή της ένωση με την Ευρωπαϊκή Ενωση, επεκτείνοντας τη συμφωνία και στα δέκα νέα κράτη μέλη της Ενωσης, περιλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ταυτόχρονα, και όπως άλλωστε αναμενόταν, κατέθεσε δήλωση, ότι η υπογραφή του πρωτοκόλλου δεν σημαίνει αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας εκ μέρους της.

Οι «25» ζήτησαν από την Τουρκία την πλήρη εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Τελωνειακής Ενωσης, αποφάσισαν τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης γι’ αυτό το σκοπό που θα αξιολογούσε την εφαρμογή το 2006 και προειδοποιούσαν ότι θα υπάρξουν επιπτώσεις σε περίπτωση που η Τουρκία δεν εφαρμόσει πλήρως το Πρωτόκολλο. Ακόμη ξεκαθάριζαν ότι αναγνωρίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία και, τόνιζαν – για πρώτη φορά σε επίσημο κοινοτικό κείμενο – την ανάγκη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας και από την ίδια, καθώς και την ανάγκη ομαλοποίησης των σχέσεων της Τουρκίας με όλα τα κράτη μέλη το συντομότερο.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2006, το Συμβούλιο Υπουργών αποσυνδέει τους Κανονισμούς για τους Τ/Κ, μία ημέρα πριν από τη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου με το ΓΓ του ΟΗΕ Κόφι Ανάν στο Παρίσι. Υιοθέτησε το Χρηματοδοτικό Κανονισμό για τους Τ/Κ, «με τον οποίο δημιουργείται το όργανο για οικονομική ανάπτυξη της τ/κ κοινότητας στο βόρειο τμήμα της Κύπρου».

Και έτσι φτάσαμε στη φινλανδική Προεδρία και μια φόρμουλα που ξεκίνησε υιοθετώντας, σύμφωνα με πληροφορίες, ως βάση το «σχέδιο δράσης» του Αμπντουλάχ Γκιούλ, επιχειρώντας ένα πάντρεμα με τις προτάσεις Παπαδόπουλου για την Αμμόχωστο κάτι που δεν εξυπηρετούσε τη Λευκωσία. Μέσα σε ένα οργιώδες παρασκήνιο το γνωστό τρίπτυχο, εφαρμογή Πρωτοκόλλου με το άνοιγμα αορίστου αριθμού λιμανιών και αεροδρομίων από την Τουρκία, με αντάλλαγμα το απευθείας εμπόριο από το λιμάνι της Αμμοχώστου σε συνδυασμό με την επιστροφή της περιφραγμένης πόλης προς τα Ηνωμένα Έθνη, απασχολούσε τα δημοσιεύματα του Τύπου για αρκετό καιρό.

Στο τελικό προσχέδιο της έκθεσης προόδου για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, που κοινοποίησε στους ομολόγους του ο αρμόδιος για τη διεύρυνση Επίτροπος, Ολι Ρεν, υπάρχουν ουσιαστικές βελτιώσεις στις διατυπώσεις που ενδιαφέρουν άμεσα την Κύπρο, για την επίτευξη των οποίων σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν οι Επίτροποι της Κύπρου και της Ελλάδας, Μάρκος Κυπριανού και Σταύρος Δήμας.

Πάντως, οι σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ενωσης έχουν παρελθόν και παρόν, εάν πρόκειται όμως να έχουν και μέλλον εξαρτάται από την ίδια.

Τουρκία – ΕΕ: Χρονολόγιο

• Σεπτέμβριος 1959: Η Αγκυρα υποβάλλει αίτηση σύνδεσης με την ΕΟΚ

• Σεπτέμβριος 1963: Υπογραφή της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας (Συμφωνία Σύνδεσης)

• Δεκέμβριος 1964: Τίθεται σε ισχύ η Ευρωπαϊκή Συμφωνία

• Νοέμβριος 1970: Υπογράφεται το Επιπρόσθετο Πρωτόκολλο και το δεύτερο οικονομικό πρωτόκολλο στις Βρυξέλλες

• Ιανουάριος 1973: Το Επιπρόσθετο Πρωτόκολλο τίθεται σε ισχύ

• Ιούνιος 1980: Το Συμβούλιο Σύνδεσης αποφασίζει να μειώσει τους δασμούς σε όλα τα γεωργικά προϊόντα μέχρι το 1987

• 14 Απριλίου 1987: Υποβολή αίτησης της Τουρκίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα

• Δεκέμβριος 1999: Χορήγηση στην Τουρκία του καθεστώτος της υποψήφιας στην ΕΕ χώρας κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Ελσίνκι

• Οκτώβριος 2002: Εγκριση της περιοδικής έκθεσης της ΕΕ σχετικά με την πρόοδο της Τουρκίας

• 13 Δεκεμβρίου 2002: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κοπεγχάγη αποφασίζει την προσχώρηση 10 νέων κρατών μελών την 1η Μαϊου 2004

• 17 Δεκεμβρίου 2004: Απόφαση για έναρξη διαπραγματεύσεων με την Τουρκία τον Οκτώβριο του 2005.

• 3 Οκτωβρίου 2005: Η Ευρωπαϊκή Ενωση κηρύττει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία.